Het Maguindanao Bloedbad

“Aan de andere kant van de heuvels”

maguindanao1

Ter nagedachtenis aan de slachtoffers op 23 november 2009

door: Karl Ostlender

“Het gebeurde daar, aan de andere kant van de heuvels!” vertelde Arnold tijdens onze wandeling tussen de rijstvelden van Tulunan, een plattelandsdorp in de provincie van Nooord-Cotabato. Terwijl ik probeerde overeind en in evenwicht te blijven op de smalle glibberige dijkjes, observeerde ik een rookwolk die opsteeg aan de horizon achter de heuvels.

Op 23 november 2009 omstreeks 9 uur verliet een konvooi van voertuigen Buluan, een stad in Maguindanao, aan de andere kant van de heuvels. Aan boord was de echtgenote van de toen nog vice-burgemeester Esmael Mangudadatu, zijn zus en enkele vrouwelijke familieleden, en twee advocaten. Tevens werden zij begeleid door 32 medewerkers van pers en media. Zij waren op weg om de kandidatuur voor Mangudadatu voor het gouverneurschap van Maguindanao in te dienen. Dit om het bewind van de machtige Ampatuan clan te kunnen uitdagen. Mangudadatu was zich bewust van het gevaar en de kans dat de Ampatuan’s hem zouden tegenhouden. Maar hij ging er vanuit, dat men vrouwen, in overeenstemming met de moslimcultuur geen kwaad zou doen, en stuurde daarom een vrouwelijke delegatie.

Gewapende mannen, naar verluidt onder leiding van de burgemeester van Datu Unsay, Andal Ampatuan Jr., hielden het konvooi tegen bij een controlepost langs de grote weg in Ampatuan stad. Uren later werden hun met kogels doorboorde lichamen gevonden op een heuvel nabij het dorp van Salman. Sommige lichamen lagen verspreid in het gras, andere nog steeds in hun voertuigen. Velen werden haastig begraven met een regeringsgraafmachine. Er waren slachtoffers die geen deel uit maakten van het konvooi, maar slechts voorbijgangers. In totaal werden 57 lichamen gevonden. Zij zijn de slachtoffers van wat algemeen bekend is geworden als ”Het Maguindanao Bloedbad”. 

maguindanao bloedbad 5

Nu, een maand later, tijdens het kerstseizoen, was ik op bezoek bij vrienden in Tulunan. Ik luisterde naar de afschuwelijke verhalen van enkele familieleden van de slachtoffers. Zij vertelden emotioneel hoe sommige lijken onherkenbaar verminkt en ontheiligd gevonden waren. De rapportages die via de media de hele wereld bereikten, waren choquerend en komen opeens door deze verhalen en dichtbij de plaats waar dit bloedbad plaats vond in mijn eigen verbeelding tot werkelijkheid.

De twee gemeenschappen wonen al generaties lang naast elkaar, na de immigratie van de christenen naar Mindanao. De voertaal is Ilongo, dat zijn oorsprong heeft in de provincie van Iloilo, ver boven andere taalstreken heen. De moslims zijn verhuisd of verdreven uit Tulunan. Hun eigendommen zijn op dubieuze of listige wijze gekocht, met als gevolg dat ze nu aan de andere kant van de heuvels wonen in de provincie van Maguindanao. Dit onder stressvolle verdeeldheid van religie en macht die het eiland sinds decennia in de ban houdt van gewapende conflicten tussen de rebellen (MILF = Moro Islamic Liberation Front) en de regering. Ondanks de religieuze grens, die normaliter niet door de inwoners van Tulunan zal worden overschreden, hebben sommigen het toch gewaagd over deze grens heen te komen en hebben daar hun geliefden gevonden.

Eén van de slachtoffers was Genalin Tiamson, de echtgenote van Esmael "Toto" Magudandatu. “Zij was een van mijn leerlingen op de basisschool,” vertelde Chris, een gepensioneerde leraar uit Tulunan. Alfonso, een medisch student die op vakantie was bij zijn ouders, vertelde dat zijn nicht ook een van de slachtoffers was. Zodra de verhalen zich ontvouwden, maakte ik me kwaad over de hulpeloosheid onder deze gemeenschap. Ik probeerde voor mijzelf enigszins een beeld te vormen van deze barbaarse daden. Bijna elke volwassen man in Tulunan bezit een vuurwapen en maakt deel uit van een privé militie. Dit om zichzelf, zijn familieleden en hun gemeenschap voor een mogelijke aanval van de andere kant van de heuvels -de moslims- te beschermen. Tijdens mijn bezoeken werd vaker het trotse arsenaal van hun vuurwapens aan mij getoond. Men verzekerde mij dat ik in Tulunan veilig was en altijd op hun bescherming kon rekenen. Toch merkte ik een sterke solidariteit die hen samenbindt over deze heuvels heen, als "één gemeenschap".

De Filippijnen en de wereld zijn geschokt door deze massamoord. Het is een dubbele schok dat 32 leden van de media onder de slachtoffers zijn. Nooit in de moderne geschiedenis van gewapende conflicten is een aanval zo verschrikkelijk geweest, waarbij zoveel leden van de pers zijn vermoord. De "Ampatuan" clan heeft in Maguindanao de macht. Deze macht oefenden zij ook uit tijdens de verkiezingen van 2004 en 2007 en konden aldus de overwinning van Gloria Macapagal Arroyo garanderen in de provincie Maguindanao. Met de ondersteuning van de “Ampatuans” en corruptie worden deze verkiezingen nu in twijfel gebracht. Gloria Macapagal Arroyo is op het ogenblik onder huisarrest in het ziekenhuis, verdacht van corruptie en kiezersbedrog.

maguindanao3

De moord op een van de getuigen, intimidatie en omkoping hebben het verloop van de rechtszaak voor de aanklagers verslechterd. De procedure heeft veel vertraging in het Hof van Justitie. Meer dan 1/3 van de beklaagden loopt nog steeds vrij rond. Arrestaties blijven uit omdat de "Ampatuans" in hun bolwerk hun macht blijven hanteren.

De wereld kijkt toe en houdt een oog open of het Filippijnse rechtsstelsel uiteindelijk zal zegevieren. Het is belangrijk voor de Filippijnen om respect te winnen na decennia van corruptie en mensenrechtenschendingen van voorafgaande regeringen. De druk op de Filippijnse regering en het justitiële systeem moet worden voortgezet door mensenrechtenorganisaties en activisten. De regering van Benigno Aquino III heeft tijdens zijn 2-jarig bewind geen of weinig resultaten bereikt in het bestrijden van mensenrechtenschendingen.

Het Filippijnse volk moet gaan geloven dat er rechtvaardigheid heerst in hun land, ongeacht de obstakels waarmee het Hof van Justitie wordt geconfronteerd in de “Maguindanao Massacre” zaak.

Intussen hopen wij dat de aanklagers zich niet laten ontsporen door de verdediging tacticus tijdens de rechtszittingen waar geraffineerde vertragingsmanoeuvres aan de orde zijn. De “Ampatuans” kunnen zich dure advocaten veroorloven in tegenstelling tot de getuigen die uiteindelijk de moed hebben om te getuigen en om de verre reis naar Manilla te maken. Ook voor hun eigen veiligheid worden zij geconfronteerd met problemen en vragen die een eerlijk proces moeilijk maken.

Op verschillende locaties en steden worden in de Filippijnen op 23 november a.s. de 3de jaars herdenking gehouden. ”Vlamt” u ook?

maguindanao4

”Wala namin kalimutan”- ”We don’t forget” – “Wij vergeten het nooit”