Veldwerk in de Filippijnen:
de Kracht van Saamhorigheid

door Grytsje Kunst en Anton Neefjes

Het is inmiddels bijna een jaar geleden dat wij naar de Filippijnen zijn geweest om veldwerk te verrichten voor onze bachelor thesis antropologie. We zijn alweer druk bezig met onze master opleiding in het koude, natte Nederland, maar de zonnige veldwerkperiode in de bergen van de Cordillera in het noorden van de Filippijnen zijn wij zeker niet vergeten.

Wij, Grytsje Kunst en Anton Neefjes, konden via de NFS veldwerk doen in de provincie Benguet. De lokale partnerorganisatie, de Cordillera Peoples Alliance, facilliteerde ons onderzoek. Gedurende twee en een halve maand hebben wij onderzocht hoe de mensen in het plattelandsdorp Kabayan in hun levensonderhoud voorzien. Onze stelling was, dat tegenwoordig kleine boeren in ontwikkelingslanden niet alleen hun geld verdienen met landbouw, maar ook met allerlei ander werk.

Voordat wij naar het dorp gingen, wisten wij al dat er lokaal kleinschalig naar goud werd gemijnd. Wij gingen onderzoeken welke rol de landbouw nog speelde, welke rol kleinschalig mijnen speelde en of er andere werkactiviteiten waren, waarmee de lokale bevolking rond kon komen.

GrytsjeGrytsje op het landWij hebben gezien hoe de mensen rijst planten op de sawa’s, hoe er naar goud werd gezocht in de tunnels, maar daarnaast hebben we nog veel meer gezien. We hebben de gastvrijheid van de mensen ervaren en de bereidheid om over hun werk te vertellen (zelfs tijdens het werk), maar we hebben voornamelijk opgemerkt hoe solidair de mensen zijn met hun familie, buren en vrienden. Als er een feest wordt gegeven, bijvoorbeeld een bruiloft, is het hele dorp uitgenodigd hiervoor. En als er een (her)begrafenis plaatsvindt, dan helpt iedereen hier aan mee. Deze solidariteit komt ook terug in het werk. Als er in de ene tunnel goud wordt gevonden, maar in de andere niet, dan mogen mensen aankloppen om mee te helpen met het delven van het goud in de tunnel waar dit is gevonden.

AntonAnton als mijnwerkerOok hebben we gezien hoe jongeren werken in de mijnen om zo mogelijk een toekomstige studie (voor henzelf of een familielid) te bekostigen. Zelf hebben we ook een beetje meegeholpen bij het werk. Tijdens het meewerken werd het ons duidelijk hoe zwaar het werk is, en hoe weinig men er soms in verhouding voor terug krijgt.

Invloeden van buitenaf (van andere landen, van hogerop) zorgen ervoor dat er meer chemische middelen nodig zijn op het land, alsook in de mijnbouw. Bovendien is er grote concurrentie door goedkope agrarische producten uit andere landen waaronder China. Dit maakt het soms lastig voor de boeren om hun producten naar de handelspost te krijgen en daar te verkopen. Ze ontvangen vaak een te lage prijs waardoor het voor de boeren niet rendabel is hun producten naar de markt te vervoeren.

De stap naar mijnbouw is dan voor sommigen snel gezet, in de hoop op meer inkomsten en een beter leven, al is ook het werk in de mijnbouw zwaar en gevaarlijk, en het uitzicht op inkomsten onzeker. Het werk levert niet altijd veel op, zowel het werk op het land als in de mijn, maar door dit werk te combineren en vooral door elkaar te steunen, houden mensen de moed erin.

Het hele onderzoeksproces resulteerde in een mooie scriptie, maar nog belangrijker in een geweldige ervaring en een goed inzicht in het leven van de mensen in Kabayan. De gastvrijheid van de mensen was geweldig, de mensen hebben veel met ons gedeeld; hun haard en huis, maar ook hun verhalen. We zijn ontzettend dankbaar dat we met de mensen mochten meeleven en we hebben een onvergetelijke tijd gehad.