De Bezoekingen van Jose Maria Sison

Door: Elmer A. Ordoñez
The Other View
Manila Times, 8 September 2007

{mosimage}

Door de arrestatie in Nederland van Jose Maria “Joma” Sison moet ik weer denken aan zijn gevangenneming in Pangasinan in 1976. We waren toen in Montreal en we hoorden de dictator zeggen dat het oproer voorbij was nu Sison gevangen was genomen. We kregen bericht dat Sison zwaar werd mishandeld en in eenzame opsluiting aan zijn bed geketend was. De actiegroep ‘Tegen de staat van Beleg’ kwam in het bezit van een foto van zijn afgepeigerde en ongeschoren gezicht. Van deze foto werden al snel posters gemaakt met de slogan: “Een revolutionair kan je gevangennemen, maar niet de revolutie.”

Achttien maanden lang werd Sison op de meest afschuwelijke manier gemarteld en eenzaam opgesloten. Samen met anderen werd hij na de geweldloze EDSA revolutie van 1986 door president Aquino vrijgelaten. Hij maakte gedichten en slaagde erin ze de gevangenis uit te smokkelen, zoals voor hem de revolutionair Amado Henandez. Die had in zijn cel ook gedichten geschreven welke hij door zijn moedige vrouw, Atang de la Rama, op stukjes papier naar buiten liet smokkelen. Maar Joma’s geliefde vrouw, Julie de Lima, zat in een andere cel opgesloten. Tijdens één van hun zeldzame ontmoetingen werd hun zoon verwekt. Hij is nu volwassen en politiek even overtuigd en vastbesloten als zijn ouders.

Een van de gedichten die Joma in de gevangenis schreef is: “Fragmenten van een nachtmerrie”. Hierin schrijft hij over zijn gevangenneming.

De demonen breken door de dunne deur
Bloeddorstig brullend
Verzieken zij het plotse licht
Ik ben omringd door gewapende demonen
Zij duwen en slaan mij in boeien.
Ik word van mijn geliefde gescheiden
Zij voeren mij met gierende banden
door de vreemde koude nacht.
The demons burst through the flimsy door,
Raise the din of bloodlust
And sicken the sudden light.
I am surrounded by armed demons
Prance and manacle me.
I am wrenched from my beloved
And carried on frenzied wheels
Through the strange cold night.

Sison werd naar het paleis gebracht voor een ontmoeting met de dictator. Hij herinnerde zich:

Men bracht mij naar de binnenhel
Naar de duivel en zijn opperdemonen
Voor een verblindend ritueel
De duivel wuift zijn onderdanen weg
In een verbaal duel
Probeert hij eerst mijn ziel te kopen
Onverrichter zake, zet hij een val voor dommen en onschuldigen.
Weer onverrichter zake, eindigt hij met een dreigement
Dat hij me nooit meer zien zal.
I am brought to the center of hell
To the Devil and his high demons
For a ritual of flashbulbs.
The Devil waves away his minions
And we engage in a duel of words.
For a start, he talks of buying souls.
Repulsed, he shifts to setting a trap for fools and the innocent
Repulsed again, he ends with a threat
That he will never see me again.

Nadat hij de dictator had weerstaan, die een Faust van hem had willen maken, werd de gevangen Sison geblinddoekt en gebracht naar "een enorm bastion, een bepaald complex” naar een “cel van absolute stilte” waar hij wreed in werd gesmeten. Sison schreef: “De demonen willen dat ik me hulpeloos voel, blind, verloren en verstikt.” De weken en maanden die volgden waren vol van alle mogelijke martelingen die de inquisitie niet zouden misstaan. “Het martelen houdt niet op / maar wordt duizend keren erger”. Maar ondanks pijn en marteling: “Blijf ik denken aan zeemeeuwen / magisch en teer boven de blauwe oceaan / en duivenparen zo zacht / de een de ander zo nabij.”

Zijn metgezellen waren slechts “mijten, muggen en mieren, kakkerlakken, hagedissen en spinnen.” En hij schreef: “Ik mis en verlang naar mijn geliefde/ en denk aan wat haar lot is/ Ik verlang naar mijn opgroeiende kinderen/ Ik verlang naar het eerlijk gezelschap / van arbeiders, boeren en kameraden/ Ik verlang naar het volk dat opstaat/ en de wijde verten van mijn land

Degenen die revolutionairen willen demoniseren of een karikatuur van hen maken, zouden eens een fractie moeten ondergaan van wat Sison heeft meegemaakt en zien of ze ongebroken zouden blijven zoals Sison tijdens zijn tien jaar in de gevangenis van Marcos.

Twintig jaar leefde hij in ballingschap; schreef boeken en gaf lezingen over de volksstrijd voor echte sociale veranderingen. Nu is hem door zijn arrestatie opnieuw zijn bewegingsvrijheid afgenomen. Opnieuw zit hij in eenzame opsluiting in een Nederlandse versie van Guantánamo, ontdaan van zijn basale rechten als gevangene, in wat we dachten dat een beschaafde en humane samenleving was. De Amerikaanse regering wil hem als “communistische terrorist” al lang uitgeschakeld hebben en heeft aangeboden de Nederlandse regering bij te staan bij zijn vervolging. Niemand minder dan de ambassadeur heeft dit bekend gemaakt. Moet zij eraan worden herinnerd dat de Founding Fathers van haar land door de Britten als terroristen werden gezien?

Aan de andere kant heeft oud-minister van justitie Ramsey Clark van de VS aangeboden Sison te helpen bij zijn verdediging.

Clark zei tegen zijn landgenoten: “Sison is een groot denker, die de wereld moet kennen, een groot spreker die de wereld moet horen. De demonisering (van Sison) zal ons vernietigen als wij toestaan dat dit doorgaat. Hij is trouw gebleven aan de libertarische idealen van de Founding Fathers. Hij noemde de Human Security Act van zijn land een kopie van de Amerikaanse Patriot Act— die algemeen gezien wordt als een instrument van staatsterreur."