De Oude Man en de Gluipers

Naar The Old Man & The Dutch van Ninotchka Rosca, United States, door Jan Beentjes.

Het is net, zoals Obi Wan Kenobi zei tegen Darth Vader, op het moment van hun laatste confrontatie: “Hoe vaker je me neerslaat, des te sterker word ik.” In dit geval, hoe meer hij vervolgd wordt, des te sterker hij wordt.

{mosimage}

Obi Wan Kenobi en Darth Vader

Ik heb het hier natuurlijk over Jose Maria Sison, de voorzitter van de International League of People’s Struggle (ILPS) en politiek hoofdconsulent van de onderhandelingsdelegatie van het Nationaal Democratisch Front van de Filippijnen in de vredesonderhandelingen met de Filippijnse regering. Hij heeft nog andere wapenfeiten op zijn naam staan, zoals het leiding geven aan de heroprichting van de Communistische Partij van de Filippijnen in de jaren 1960. Voor zijn verbanning in 1987 had hij, onder de dictatuur van Marcos, bijna een decennium lang gevangen gezeten met zware marteling en eenzame opsluiting. Toen hij twee jaar geleden tot voorzitter werd gekozen van de ILPS, maakte hij zijdelings de opmerking, dat dit wel eens zijn laatste functie zou kunnen zijn.

De derde generatie van Filippijnse activisten noemt hem met een zekere genegenheid, in het Tagalog, matanda, de oude man. Hij zal het me waarschijnlijk niet vergeven dat ik hem nu zo noem. Door de jaren heen,—en god mag weten hoe lang ik die man al niet ken—vroeg ik me wel eens af, of er wel eens een jaar, een maand, of zelfs maar een week is geweest, waarin hij niet op de een of andere manier achterna gezeten of bedreigd is, waarin hij eens opgelucht adem kon halen, niet achterom hoefde te kijken, of even niet te hoeven denken hoe te reageren op weer de zoveelste verbale barrage of een mogelijk fysieke aanslag op zijn persoon, of dat hij ooit wel eens verlangd heeft naar zo’n moment van rust.

Afgelopen week was er weer zo’n barrage toen zijn vijanden, waaronder velen die hem niet eens kenden, zonnen hem te kerkeren. Op 28 augustus 2007 lokte de politie hem op een gluiperige manier naar het politiebureau, zogenaamd om een moordcomplot tegen hem te bespreken, toen zij hem plotseling in de boeien sloegen, hem arresteerden en als een haas naar de Scheveningse strafgevangenis afvoerden. De mensen in Nederland snappen de ironie wel; deze gevangenis werd door de Nazi’s gebruikt om Nederlandse verzetsstrijders op te sluiten en te martelen. Het is nauwelijks voor te stellen hoe in het land van Anne Frank de gluipers het model van de gehate bezetter weer overnemen en Joma in de isoleercel gooien, hem zijn medicijnen en kleding weigeren, noch boeken, kranten, radio of tv toestaan en hem incommunicado houden voor zijn familie en vrienden.

{mosimage}

“Ik begrijp niet waarom jullie er zo negatief en vervelend over doen. Laten we blij zijn met elkaar. Laten we zeggen: Nederland kan het weer: die VOC-mentaliteit. Over grenzen heen kijken. Dynamiek! Toch?”

Wij zijn geneigd de Nederlanders te zien als niet al te heet gebakerde liberalen, maar de geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en die van de Hollandse koloniën toont ons een heel ander beeld. De Hollanders voerden zeventien jaar oorlog tegen de inboorlingen van Padri in Indonesië; vijf jaar tegen de Javanen; dertig jaar tegen het volk van Atjeh. De Hollandse invasie van Bali dwong de bijna 300 leden van de koninklijke familie en haar hofhouding tot collectieve zelfmoord, omdat het Hindoeïsme zegt: “Gij zult niet doden”. Dan hebben we nog de Boeren, later Afrikaanders, die in Zuid-Afrika eeuwenlang de dienst uitmaakten en hun apartheidssysteem wisten te perfectioneren, zodat de diamantmijnen en de andere rijkdommen van het land in hun exclusieve bezit zouden blijven. De Hollanders hadden ook de centra van de slavenhandel in zowel Oost-Afrika als in Zuid- en Zuidoost-Azië in handen. De slavenhandel van de Hollandse VOC staat weliswaar in de schaduw bij de Afrikaanse slavenhandel, maar in de jaren 1659–1661 alleen al kocht en verkocht de VOC tussen de acht tot tienduizend ‘slaven’ van India (hier voorbeelden van recht praten wat krom is over de slavenhandel. Is er veel veranderd?)

Veel van het hooggeprezen Nederlandse liberalisme, lijkt het, gaat alleen op voor de gladde jongens van de geldmakerij, de gluipers. Natuurlijk, drugs, drank en prostitutie, het mag allemaal, maar probeer in Holland niet tegen de draad in te gaan als het om politiek gaat of actievoeren. Rotterdam staat de laatste twee decennia bekend als centrum van de vrouwenhandel voor seksboerderijen en bordelen over heel Europa. ‘Illegalen’ of vreemdelingen zonder papieren maken bijna 70% uit van de vrouwelijke prostituées in Amsterdam. En Holland neemt de kop in de Europese investeringen in de Filippijnen.

De belangstelling van Nederlanders voor de archipel is niet van vandaag of gister. Het religieuze feest van La Naval de Manilla dateert van de vijf bloedige confrontaties in 1646 tussen de Spaans-Filippijnse strijdkrachten en Hollandse invallers dan wel piraten, die de eilanden bij Nederlands Oost-Indië wilden voegen. Aan de vooravond van elke zeeslag werd de rozenkrans gebeden en een mis opgedragen voor het aanschijn van een door een Chinese beeldhouwer gemaakte Aziatische Maagd Maria in de oude kerk van de Dominicanen bij de Pasig rivier. Toen de Hollanders verslagen waren, werd de overwinning toegeschreven aan de tussenkomst van de Heilige Maagd. Ter ere van haar worden er al drie eeuwen jaarlijks processies gehouden, waarin het beeld van de Heilige Maagd van huizenblok naar huizenblok wordt gedragen, waar dan gezamenlijk een rozenhoedje wordt gebeden. Dat heet het blok-rozenhoedje. Wanneer de Filippino’s bidden dan moeten ze er maar eens aan denken, dat het blok-rozenhoedje een bedankje is aan de Maagd Maria voor het weghouden van de Nederlanders uit de Filippijnen.

{mosimage}

Enkele van de gluiperige tegenstanders van Sison waarmee hij het al twintig jaar aan de stok heeft.

De oude man en de gluipers hebben gedurende de 20 jaar van zijn verbanning in het tamelijk gezapige Utrecht nogal met elkaar overhoop gelegen. Hij sleepte de Nederlandse regering (de gluipers) van de ene rechtbank naar de andere. Aan de ene kant zeiden de gluipers dat hij terecht vreesde voor vervolging en moord in de Filippijnen; aan de andere kant weigerden de gluipers hem de status van vluchteling. Kort geleden verordonneerde het Europese Hof van Eerste Aanleg in Luxemburg, dat zijn bankrekening weer ontdooid moest worden, omdat het vond dat de Nederlandse regering (de gluipers) gehandeld hadden in weerwil van de procedure toen zij Joma zonder reden op de terroristenlijst zetten. Op deze manier heeft de oude man de kloof tussen de reputatie en de daden van de gluipers, hun schijn van ‘democratisch’ liberalisme en de rauwe werkelijkheid voor gekleurde mensen en activisten in Nederland, aan het licht gebracht.

De arrestatie van Joma gaf een schok die nog lang zal nawerken, niet op de revolutionaire beweging in de Filippijnen, maar op het vermogen en de drang naar zelf-organisatie bij de Filippino’s overzee, op de wil om met elkaar samen te werken voor betere werk- en levensomstandigheden, voor de legalisatie van hun verblijf en ter bescherming tegen seksuele uitbuiting. Als de Filippijnse regering met vergunningen voor het ontginnen van mijnen en olievelden de medewerking kan kopen van een gastland als Holland bij de politieke vervolging van politieke dissidenten, waarom kunnen de Filippino’s in het buitenland dan niet samen vechten tegen economische achterstelling, racisme, seksueel misbruik en de uitbuiting van vrouwen? Het verschrikkelijke van deze schok die deze arrestatie teweeg bracht, is beter te begrijpen als men zich realiseert dat 85% van de Filippijnse gemeenschap in Europa vrouw is.

Post Scriptum

Jose Maria Sison krijgt nu warme kleren, kranten en boeken. Ik hoop maar dat het leeswerk niet in het Nederlands is. Zijn huisarts heeft contact mogen hebben met de gevangenis dokter over zijn medicatie. Publieke verontwaardiging, neem ik aan, heeft dat mogelijk gemaakt. Voor 10 september zal een panel van drie rechters uitmaken of hij nog drie maanden vast blijft zitten. Daarna—god mag ‘t weten. Dit Nederlandse proces deugt niet. Het ‘buigt’ het fundamentele mensenrecht op een snel gestart proces en op borgtocht. (…)

Ninotchka Rosca.