Verkiezingen in de Filippijnen: Democratie voor de Elite

Heeft Aquino oren naar het recht op werk, onderwijs, huisvesting en gezondheid?

Op maandag 10 mei trokken miljoenen Filipino's naar de stembus. Ze moesten niet alleen een nieuwe president kiezen maar ook senatoren, volksvertegenwoordigers, gouverneurs en burgemeesters. Het resultaat van de verkiezingen geeft goed weer hoe de politieke clans dankzij hun macht, geld en het gebruik van geweld de touwtjes stevig in handen houden.

De presidentsverkiezingen werden overtuigend gewonnen door Benigno Aquino, de zoon van de vroegere presidente Corazon Aquino. Zij maakte eind jaren '80 de overgang van de Marcos-dictatuur naar de parlementaire democratie. Benigno leefde in de schaduw van zijn moeder en zijn zus, een populaire tv-ster, tot zijn moeder vorig jaar stierf en hij gebruik kon maken van de massale sympathie die toen loskwam voor de Aquino-clan, om zijn verkiezingscampagne te lanceren.

De populariteit van Aquino heeft veel te maken met de groeiende afkeer van het volk voor de vorige presidente, Gloria Arroyo. Haar presidentschap laat een wrange nasmaak na van corruptie, machtsmisbruik en geweld. Onder haar bewind werden honderden leden van progressieve sociale bewegingen door het leger vermoord. Moeder Aquino was in de laatste jaren van haar leven een boegbeeld van de oppositie geworden. Zoon Benigno heeft zich in de senaat echter altijd gedeisd gehouden.

Macht, geld en geweld

Veel verandering hoeft men dan ook niet te verwachten na deze verkiezingen. Ze bevestigen opnieuw hoezeer de machtige familie-clans de politiek in hun greep houden. De Aquino's bezetten nu het presidentieel paleis. Arroyo heeft zich in haar eigen provincie laten verkiezen als volksvertegenwoordiger, samen met een handvol familieleden. Zelfs de familie Marcos is weer op alle niveaus terug van weggeweest: de zoon van de vroegere dictator in de senaat, zijn weduwe in de kamer en zijn dochter als provinciegouverneur. Ook de meeste andere posten worden bezet door leden van invloedrijke families. Hier en daar maken populaire tv-figuren, artiesten en zelfs bokskampioen Manny Pacquiao een uitzondering op deze regel.

Macht, geld en geweld bleven de verkiezingsstrijd overheersen. Meer dan honderd mensen lieten het leven bij het politieke geweld tijdens de campagne. De dag voor de verkiezingen werd er kwistig geld uitgedeeld, er circuleerden vooraf ingevulde stemformulieren en op de verkiezingsdag vielen tien doden. Niets nieuws onder de zon voor de Filippino's.

Progressieve volksvertegenwoordigers

Een lichtpuntje is dat de progressieve volksbeweging er weer in geslaagd is om een plaats in het parlement te veroveren. Mensenrechtenactivist Satur Ocampo en vrouwenleidster Liza Maza haalden het niet in de senaatsverkiezingen. Dat blijft het terrein van de traditionele elite. Maar hun partijen Bayan Muna ('het volk eerst') en Gabriela kunnen weer enkele volksvertegenwoordigers afvaardigen. Ook vertegenwoordigers van partijen van de progressieve vakbond, boerenbeweging, jongerenorganisaties en leerkrachtenvakbond haalden minstens één zetel. Zij zullen ervoor zorgen dat de stem van de levendige Filippijnse volksbeweging ook in het parlement gehoord zal worden.

Uitdagingen voor Aquino

Het Filippijnse onafhankelijke onderzoeksinstituut IBON formuleerde de belangrijkste uitdagingen voor de nieuwe president als volgt :

  • De geloofwaardige politiek opbouwen door ervoor te zorgen dat Gloria Arroyo haar verantwoordelijkheid voor de misstanden onder haar bewind niet kan ontlopen.
  • De staatsfinanciën gezond maken op een manier die 'Juan-met-de-slippers' spaart. Dat kan door meer belastingen te heffen die de rijken en de grote bedrijven treffen en bepaalde heffingen op invoer opnieuw in te stellen. Aan de uitgavenkant een herschikking van de afbetaling van de overheidsschuld, moeten de militaire uitgaven naar beneden en moet de corruptie aangepakt worden.
  • De uitgaven voor basisvoorzieningen zoals onderwijs en gezondheidszorg verhogen om het effect van de economische crisis op de bevolking te verlichten.
  • Een grondige herziening van de globaliseringspolitiek die de lokale economie zwaar heeft getroffen. Er moeten vooral maatregelen getroffen worden die de positionering van de lokale producenten in een gunstige positie stellen tegenover de buitenlandse competitie.
  • Een ontwikkelingspolitiek die steunt op de lokale economie en niet op externe groei (zoals productie voor export of het uitsturen van migranten). Een daadwerkelijke landhervorming is daarin een sleutelelement.
  • Een rechtvaardigere verdeling van de winsten door hogere lonen voor arbeiders en een betere verdeling van de oogst voor de arme boeren.
  • Werk maken van democratisering door de aanvallen op de progressieve volksbeweging te stoppen. Ook het vredesproces met de binnenlandse guerrilla moet opnieuw worden opgepakt in plaats van de louter militaristische aanpak.

IBON ziet hierin maatregelen die de Filippijnen op de weg zetten naar een echte democratie die werk maakt van sociale vooruitgang en prioriteit geeft aan het recht van de Filippino's op werk, onderwijs, gezondheid en huisvesting. Of de nieuwe regering van Aquino daar ook echt voor zal kiezen, valt nog te bezien. Maar de Filippijnse sociale bewegingen zullen het niet nalaten om daarop aan te dringen.

Bron : http://www.intal.be/nl/article/verkiezingen-de-filippijnen-democratie-voor-de-elite